Ruh Sağlığı Yazıları

Saçla oynamak veya stresli bir anda birkaç tel çekmek birçok kişide görülebilir. Trikotillomanide ise saç ya da vücut kıllarını yolma davranışı tekrarlanır, belirgin saç kaybına veya psikolojik sıkıntıya yol açar ve kişi bırakmaya çalışsa da kontrol etmekte zorlanır. Bu davranış “iradesizlik” ya da kötü bir alışkanlık değildir. Trikotillomani, obsesif kompulsif bozukluk ve ilişkili bozukluklar kapsamında…

Adet öncesindeki günlerde gerginlik, iştah değişikliği veya göğüs hassasiyeti yaşamak yaygındır. Bazı kişilerde ise öfke, çökkünlük, yoğun kaygı ve kontrolü kaybetme hissi iş, okul ve ilişkileri aksatacak kadar ağırlaşır. Bu belirtiler her ay benzer zamanda başlıyor ve adet başladıktan kısa süre sonra belirgin biçimde hafifliyorsa Premenstrüel Disforik Bozukluk, kısa adıyla PMDB, açısından değerlendirme gerekebilir…

Doğumdan sonraki günler yalnızca mutluluk ve heyecandan oluşmayabilir. Uykusuzluk, fiziksel iyileşme, hormon değişimleri ve yeni bir bebeğin sorumluluğu aynı anda yaşanırken anne kendisini ağlamaklı, kaygılı veya bunalmış hissedebilir. İlk günlerde ortaya çıkan ve genellikle kısa sürede azalan bu dalgalanmalar baby blues olarak bilinir. Üzüntü ve kaygı iki haftadan uzun sürüyor, giderek ağırlaşıyor veya annenin öz…

Dissosiyatif Kimlik Bozukluğu, filmlerde çoğu zaman ani ve dramatik “kişilik değişimleri” üzerinden anlatılır. Gerçekte tablo çok daha karmaşık ve çoğu zaman daha az görünürdür. Kişi günlük olaylara ilişkin açıklayamadığı bellek boşlukları, kendisine yabancı gelen davranışlar veya kimlik ve benlik duygusunda kesintiler yaşayabilir. Geçmişte kullanılan “çoklu kişilik bozukluğu” ifadesi güncel klinik yaklaşımı doğru…

Sonbaharda günler kısalınca sabah yataktan kalkmak zorlaşabilir, enerji azalabilir ve evde kalma isteği artabilir. Bu değişiklikler herkes için depresyon anlamına gelmez. Ancak çökkünlük, ilgi kaybı, aşırı uyuma ve iştah artışı her yıl benzer dönemde ortaya çıkıyor ve günlük yaşamı belirgin biçimde etkiliyorsa mevsimsel depresyon açısından değerlendirme gerekebilir. Mevsimsel depresyon günlük dilde ayrı bir hastalık…

Kaçıngan kişilik bozukluğu yaşayan kişiler çoğu zaman ilişki istemedikleri için değil, reddedilme ve küçük düşürülme korkusu çok yoğun olduğu için geri çekilir. Yeni bir ortama girmek, duygularını açmak veya işte fikir belirtmek, başkaları için sıradan görünse de kişi için ağır bir değerlendirilme riski taşıyabilir. Bu durum utangaçlıkla aynı değildir. Kaçıngan örüntü kişinin kendisini “yetersiz”, “istenmeyen” veya…

“Sorun yok” deyip günlerce konuşmamak, kabul edilen bir işi sürekli geciktirmek veya kırgınlığı alaycı cümlelerle anlatmak… Pasif agresif davranışta öfke ve karşı çıkma doğrudan söylenmez; dolaylı davranışlarla gösterilir. Herkes zaman zaman ima kullanabilir veya çatışmadan kaçınabilir. Bir kişiyi “pasif agresif” diye etiketlemek yerine davranışın tekrarlanıp tekrarlanmadığına, sorumluluk almaktan kaçınma biçimine…

“Psikopat” ve “sosyopat” sözcükleri filmlerde, haberlerde ve sosyal medyada tehlikeli ya da empatisiz görülen kişileri tanımlamak için sık kullanılır. Modern psikiyatride ise bunlar birbirinden ayrı resmi tanılar değildir. İlişkili davranışların bir bölümü Antisosyal Kişilik Bozukluğu ve psikopatik özellikler çerçevesinde değerlendirilir. Bir insanın soğuk, öfkeli, bencil veya manipülatif davranması tek başına tanı…

Görünüşümüzün bazı yönlerinden zaman zaman memnun olmamak yaygındır. Beden dismorfik bozukluğunda ise kişi, başkalarının fark etmediği veya çok küçük gördüğü bir özelliğe yoğun biçimde odaklanır. Bu düşünceler saatler alabilir; aynaya bakma, karşılaştırma, kusuru gizleme ve güvence arama günlük yaşamı yönetmeye başlayabilir. Bu durum kibir ya da “görünüşe fazla önem vermek” değildir. Yoğun sıkıntıya, sosyal geri…

Anoreksiya nervoza ve bulimia nervoza yalnızca “zayıf olmak istemek” ya da “yemekle irade sorunu yaşamak” değildir. Beslenmeyi, beden algısını, duyguları ve fiziksel sağlığı etkileyen ciddi yeme bozukluklarıdır. Her bedende görülebilir ve kişinin kilosuna bakılarak ne kadar zorlandığı anlaşılamaz. Her iki bozuklukta kilo alma korkusu, beden görünümüyle yoğun uğraş ve yeme davranışında katı kurallar bulunabilir…

Çiğneme, burun çekme, kalem tıklatma veya tekrarlayan nefes sesi çoğu kişi için küçük bir rahatsızlıkken bazı insanlarda aniden öfke, tiksinme, panik ya da kaçma isteği doğurabilir. Kişi sesin tehlikeli olmadığını bilir; buna rağmen bedeni alarm veriyormuş gibi tepki gösterebilir. Misofoni yalnızca “ses sevmemek” değildir. Belirli seslere veya onlarla bağlantılı görsel uyaranlara karşı azalmış toleransla tanımlanan…

Uyanıksınız, odanızı görüyorsunuz; ancak kolunuzu kaldıramıyor, konuşamıyor ve göğsünüzde bir ağırlık hissediyorsunuz. Üstelik odada biri varmış gibi gelebiliyor. Halk arasında “karabasan” adı verilen uyku felci, bu nedenle ilk kez yaşayan kişi için son derece korkutucu olabilir. Uyku felci çoğu zaman birkaç saniye veya dakika içinde sona eren, uyku ile uyanıklık arasındaki geçişle ilişkili bir durumdur. Tek başına…