Bağımlılık Şeması

Günlük kararlarınızı başkalarına mı bırakıyorsunuz? Yalnız kaldığınızda işlerin yanlış gideceğinden mi korkuyorsunuz? Bağımlılık şeması şema terapi ile aşılabilir ve özerk bir yaşam mümkündür.

Bağımlılık Şeması Nedir?

Bağımlılık şeması (yetersizlik/bağımlılık şeması); günlük sorumluluklarla, kararlarla ve hayatın zorluklarıyla tek başına baş edemeyeceğine dair köklü bir inançtır. Aşırı koruyucu ya da her şeyi yapan ebeveynler tarafından yetiştirilen çocuklarda sıklıkla gelişir: çocuğun kendi yeterliliğini keşfetmesine izin verilmez ve “sen beceremezsin, ben yaparım” mesajı içselleştirilir.

Belirtileri Nelerdir?

• Günlük kararlar için sürekli başkasına danışma zorunluluğu
• Yalnız yaşama, seyahat etme ya da yeni durumlarla baş etmekten kaçınma
• Güçlü bir figürün varlığına ihtiyaç duymadan rahat hissedememe
• “Ben yapamam, sen yap” kalıbının ilişkilere egemen olması
• Küçük zorluklarda çaresizlik ve panik
• Bağımlı olunan kişiyi kaybetme korkusundan ilişkiyi bitirememek

Tedavi Nasıl İlerler?

Şema Terapi: Bağımlılık şemasının kökenindeki erken deneyimler ele alınır. Terapist sağlıklı özerkliği pekiştirir; kademeli olarak bağımsız adımlar atılır ve kişi kendi yeterliliğini deneyimler.

BDT: Bağımsız karar verme ve sorun çözme becerileri adım adım pratik edilir; “başarabilirim” kanıtları biriktirilir.

EMDR: “Beceremedim, başarısız oldum” anılarına bağlı olumsuz öz inançlar işlenir.

Sık Sorulan Sorular

Aşırı koruyucu bir ailede büyüdüm; bu şema kaçınılmaz mı?

Hayır. Şemalar köklü olsa da değişebilir. Terapi hem erken inançları hem mevcut davranış kalıplarını birlikte hedefler.

Bağımlılık şeması ile terk edilme şeması birlikte olabilir mi?

Evet. İkisi sıklıkla birlikte görülür: “Bağımlı olduğum kişi terk ederse ne olur?” döngüsü her iki şemanın kesişim noktasıdır. Terapi her iki boyutu da ele alır.

Özerk olmayı öğrenmek ilişkilerimi etkiler mi?

Olumlu biçimde etkiler. Özerk bireyler ilişkilerini ihtiyaçtan değil tercihten kurdukları için ilişki kalitesi genellikle artar.

İlgili Hizmetler

• Travma Terapisi
• Bireysel Terapi
• Anksiyete Tedavisi

Sonuç

Bağımlılık şeması özerk ve güçlü bir yaşamın önüne geçmek zorunda değil. Uzm. Dr. Doğan Işık Psikiyatri & Psikoterapi olarak kendi ayaklarınız üzerinde durmanız için yanınızdayız.